Denktank voor een fabuleuze academie

Geplaatst op door

DAcademie-tijdschriftDAcademie, Nieuw tijdschrift van het deeltijds kunstonderwijs beeldende kunsten! Like deze pagina en blijf zo op de hoogte van de evoluties en veranderingen.

https://www.facebook.com/dacademie 

 

denktankOok wij zijn onderweg, we groeien, en met ons groeit een collectief bewustzijn. We naderen als het ware, een kantelmoment… En niet alleen in ons onderwijs.
Het is daarom niet voor niets dat onze academie enkele maanden geleden de geboorte van een heuse ‘denktank’ kende. Een groep van geëngageerde leerkrachten die voelen dat de tijd meer dan rijp is om de academie te faceliften naar een volgend stadium; het stadium van een verhoogde, maar tegelijkertijd fundamenteel veranderde interactie met de buitenwereld. Immers, rondom ons, in dezelfde wereld waarin wij leven, ontwikkelden zich belangrijke fenomenen die onze wereld ingrijpend veranderd hebben. De sociale media, de gaming cultuur, het online kopen en verkopen, de explosieve beschikbaarheid van kennis op alle vlakken, de devaluatie van het klassieke menselijk contact ten voordele van een virtueel samenleven, op verschillende platforms tegelijkertijd zelfs en waarin de meervoudigheid van de persoonlijkheid van één individu een norm werd waarover zelfs niet meer nagedacht wordt… dit is een andere wereld dan deze van voor het internet.

Als één van de oudste academies van het land blijven wij geloven in ons klassiek onderwijs, het model waarin een kunst langzaam aangeleerd kan worden. Een onderwijs in de breedte.
Maar tegelijkertijd noopt dit veranderde wereldlandschap ons om mee te gaan met onze tijd. Gelukkig genoeg is dit niet enkel een noodzaak, maar ook een enorme kans.

Een voorbeeld: een maand terug bezocht ik met Zef Moerloos het ‘Fablab’ te Leuven http://www.fablab-leuven.be/ . Een plek waar iedereen naartoe kan gaan om zich op creatieve manier uit te leven met behulp van technologisch erg geavanceerde machines. Een lasersnijmachine, een 3D-printer… het stond er allemaal. Er waren ook mooie resultaten te zien, prachtig afgewerkte voorwerpen, intrigerende constructies…
Maar wat ik er niet vond, was datgene wat het ‘voorwerp’ onderscheidt van het ‘kunstvoorwerp’. De mensen in dit labo –je kan ze ergens ‘techneuten’ noemen (zonder dat dit pejoratief bedoeld is)- deelden een fascinatie voor de techniek en de machine. Dat was duidelijk. Maar wat ontbrak was evenzeer duidelijk: alle voorwerpen hadden ofwel een hoog functionaliteitsniveau, ofwel een louter reproductieve waarde. Enige artistieke waarde hadden ze echter niet. Zelfs een echt decoratieve waarde ontbrak, terwijl dit soms wel het originele opzet leek. M.a.w., op artistiek vlak stelden deze realisaties niet veel voor.

Toch vond ik dit bezoek erg de moeite waard. Niet alleen omdat het nog eens scherp stelde waar wij als academie voor staan (zet onze leerkrachten op die plek en zij veranderen binnen de kortste keren zowel resultaat als ambities van het Fablab), maar vooral omdat de werking, de organisatie van het Fablab erg stimulerend leek. Op deze plek kon eenieder die iets wou maken, gewoon langskomen en er effectief aan beginnen, geholpen door de medewerkers van het lab. Kleine en grotere projecten kregen er vorm, cross-overs van verschillende disciplines waren de norm en vooral, iedereen, met welke voorkennis dan ook, was welkom.
Later, toen ik door de nacht terugreed, bedacht ik dat onze academie eigenlijk ook een Fablab is. Maar dan één met enorme mogelijkheden. Met een historische voorsprong op alle Fablabs van dit land. Wij hebben geweldige ateliers, met een waaier aan mogelijkheden, een machinepark om ‘U’ tegen te zeggen… Wij hebben gedreven begeleiders en een bestuur dat achter ons staat en ons daar de middelen voor geeft.
Waar verschillen we dan uiteindelijk in? Ons onderwijs richt zich op die langzame, gestage ontwikkeling van het individu als kunstenaar. Wij gaan voor de breedte, nogmaals, wij werken in de diepte. En dat vraagt tijd. Wij geloven dat dit waardevol is.
Maar tevens moet er ruimte zijn voor kleinschaligheid, voor snelle initiatieven, voor het samengaan van wat vroeger niet samenging. En dan toont zo’n Fablab hoe je dit zou kunnen aanpakken. Flexibiliteit, het onbegrensd denken buiten de geijkte kaders van materiaal en studierichting, het ontbreken van een wantrouwen t.o.v. de nieuwste technieken en beeldende verschijningsvormen,… het zijn eigenschappen waar wij onszelf als academie ook op beroemen, maar waar ons organisatorisch model nog wel wat aanpassingen in kan verdragen.
Mocht het artistieke karakter van ons onderwijs gecombineerd kunnen worden met de aanpak van zulk een lab, dan zit je, naar mijn bescheiden mening, in het onderwijs van onze toekomst. En die komt er aan, hoe dan ook…